Biblioteka

Jak wykonać elewacje?

Dodano: 08 września 2011

Wykończenie elewacji powinno harmonizować z detalami i otoczeniem domu. A że wygląd zależy od jakości robót elewacyjnych, warto wiedzieć, jak się je poprawnie wykonuje. Sposób wykończenia elewacji narzuca technologia w jakiej budowane były ściany zewnętrzne.

Jak wykonać elewacje?

Wykonanie elewacji

Obmurówki

Jeśli wykonuje się obmurówkę istniejącego domu, trzeba się liczyć z dodatkowymi pracami i większymi kosztami. Wykonanie takiej elewacji wymaga zazwyczaj dobudowania fundamentu lub wykonania belki podwalinowej, żeby było na czym oprzeć mur z cegieł elewacyjnych.

Do wykończania elewacji warto od razu zamówić wystarczającą ilość cegieł, ponieważ partie pochodzące z kolejnych dostaw mogą się nieznacznie różnić odcieniem. Z tego samego względu podczas murowania powinno się mieszać cegły z kilku palet.

Powierzchnię licową cegieł trzeba chronić przed zanieczyszczeniem zaprawą, bo zabrudzenia trudno usunąć. Najlepiej korzystać z gotowych zapraw, które trzeba tylko wymieszać z wodą. Ze względów konstrukcyjnych grubość warstwy elewacyjnej nie może być mniejsza niż 7 cm.

Ze względu na obciążenie parciem i ssaniem wiatru ściany osłonowe muszą być kotwione do warstwy konstrukcyjnej.

Obmurówki z cegieł powinno się wykonywać w temperaturze nie niższej niż 5°C. Można to robić jedno- lub dwuetapowo: wykonanie jednoetapowe polega na jednoczesnym wznoszeniu ściany i jej spoinowaniu: spoiny dokładnie wypełnia się zaprawą, a następnie od strony zewnętrznej nadaje się im odpowiedni kształt. Spoinowanie obmurówki dwuetapowo wykonuje się dopiero po wzniesieniu i wyschnięciu całego muru.

Jeśli ocieplenie jest wykonane z wełny mineralnej, trzeba zostawić w elewacji otwory wentylacyjne, aby zapewnić swobodę ruchu powietrza i osuszanie izolacji w razie jej zawilgocenia. W tym celu w spoinach poziomych na dole ściany i pod okapem montuje się w odstępach ok. 1 m specjalne kratki wentylacyjne.

Świeżo wymurowane elewacje należy zabezpieczać przed deszczem, wiatrem i intensywnym nasłonecznieniem. Najlepiej do tego celu użyć grubej folii. Przed deszczem, śniegiem i zanieczyszczeniami trzeba też chronić cegły dostarczone na budowę.

Tynkowanie

Nakładanie tynku ręcznie. (fot. Quick Mix)

Dobry tynk elewacyjny powinien być łatwo zmywalny, nie przyciągać brudu i kurzu oraz dawać się łatwo odświeżać przez malowanie lub szpachlowanie cienką warstwą. Bezpośrednio na murze stosuje się tynki tradycyjne, a na izolacji termicznej - cienkowarstwowe, choć można pokrywać nimi także tradycyjne podłoża - beton albo tynk cementowo-wapienny i cementowy. Na rynku dostępne są gotowe masy tynkarskie przeznaczone do wykonywania cienkowarstwowych wypraw tynkarskich.

Tradycyjne. Zaprawy tynkarskie najłatwiej przygotowuje się z gotowych mieszanek, sprzedawanych w workach po 25 lub 30 kg. Mieszankę rozrabia się wodą i nakłada ręcznie lub za pomocą agregatu, co znacznie ułatwia i przyspiesza pracę.

Układanie tych tynków jest pracochłonne i wymaga wprawy i doświadczenia. Najpierw na podłoże nakłada się 3-4-milimetrową obrzutkę, której zadaniem jest zapewnienie dobrej przyczepności wyprawy. Gdy obrzutka stwardnieje, nakłada się na nią drugą warstwę - narzut - grubości 8-15 mm, a potem gładź - grubości 3 mm, którą wykończa się tak, by uzyskać wybraną fakturę tynku. Korzystne dla przyczepności zaprawy do spoinowania jest pozostawienie spoin niewypełnionych do głębokości 1-1,5 cm. Po zakończeniu tynkowania powierzchnia ścian powinna być równa i pionowa.

Elewacje z tynku tradycyjnego są zazwyczaj szarawe. Maluje się je farbą do ścian zewnętrznych.

Stosując różne narzędzia i techniki nakładania oraz wykończania tynku, można mu nadawać rozmaite faktury. Oprócz zwykłych - gładkich, uzyskuje się w ten sposób tynki nakrapiane, odciskane lub ciągnione. Wymaga to jednak sporych umiejętności, dlatego układanie tynków tradycyjnych warto powierzyć dobrym, poleconym fachowcom.

Czasem tynki wykonuje się z zaprawy przygotowywanej na budowie. Ważne jest wtedy zachowanie właściwych proporcji oraz dokładne mieszanie wszystkich składników. Taki tynk nie jest wiele tańszy od przygotowanego z gotowych mieszanek, dlatego jeśli nie jesteśmy pewni fachowości wykonawców, powierzenie im układania tynków z zaprawy "kręconej" na budowie jest ryzykowne.

Cienkowarstwowe.

  • Gotowe mieszanki na tynki cienkowarstwowe zarabia się z wodą i miesza wolnoobrotowym mieszadłem do uzyskania jednolitej konsystencji i barwy. Następnie tynk nakłada się równą warstwą grubości 2-6 mm za pomocą nierdzewnej pacy lub agregatem. Nakładanie tynku zaczyna się od góry ściany. Po kilku minutach, gdy tynk wstępnie stwardnieje, za pomocą pacek, wałków, pędzli lub innych narzędzi nadaje się mu fakturę. Pod tynki cienkowarstwowe układane na izolacji cieplnej stosuje się siatkę z włókna szklanego. Siatką dobrze jest osłonić także elementy betonowe o gładkiej powierzchni, np. betonowane w deskowaniu z gładkich płyt lub desek struganych. Jeśli tynk cienkowarstwowy ma być nakładany na tynk tradycyjny, powierzchnia ścian może wymagać przygotowania dla zwiększenia przyczepności - np. przez podrapanie kielnią.
  • Masy tynkarskie, które są gotowe do użycia (nie wymagają zarabiania wodą), nakłada się podobnie lub za pomocą agregatu tynkarskiego.

Ważne, by tynkowanie jednej ściany wykonywała jedna i ta sama osoba, inaczej trudno zapobiec nierównościom faktur.

Płytki elewacyjne

Układanie płytek w narożniku domu. (fot. Röben)

Płytki elewacyjne należy przyklejać na zaprawę nakładaną i na nie, i na podłoże. Chodzi o to, by po dociśnięciu ich do ściany zaprawa całkowicie wypełniła przestrzeń pod okładziną i by nie zostały pod nią puste przestrzenie. W takie niewypełnione miejsca mogłaby wnikać woda, a wcześniej czy później doprowadziłoby do odpadania okładziny.

Do mocowania płytek należy używać zaprawy klejowej uelastycznionej, przeznaczonej do prac na zewnątrz budynku, a więc mrozoodpornej. Grubość warstwy zaprawy powinna być zgodna z zaleceniami jej producenta.

Przed przyłożeniem płytki do podłoża trzeba całkowicie pokryć jej spodnią stronę oraz ścianę, do której ma być przyklejona. Płytkę należy silnie docisnąć i poruszyć nią na boki (nie opukiwać młotkiem!), aby klej dokładnie wypełnił wszystkie wolne przestrzenie. Jego nadmiar, który może zostać wyciśnięty na zewnątrz, trzeba usunąć, zanim stwardnieje, inaczej jego resztki utrudnią spoinowanie. Po ułożeniu płytek spoiny wypełnia się elastyczną zaprawą do spoinowania.

Oblicówki winylowe

Do mocowania paneli na ścianach montuje się na kołki rozporowe ruszt drewniany, stalowy lub z PVC. Listwy rusztu układa się poziomo lub pionowo - prostopadle do planowanego ułożenia paneli. Jeśli oblicówka ma stanowić wykończenie ścian po ociepleniu, między listwami rusztu układa się wełnę mineralną lub styropian. Jeśli dom nie wymaga ocieplania, przestrzenie między listwami rusztu zostawia się puste.

Oblicówki drewniane

Fugowanie cegieł klinkierowych. (fot. Röben)

Deski elewacyjne mocuje się poziomo lub pionowo do rusztu drewnianego, uprzednio przymocowanego do ścian. W budynkach szkieletowych, których ściany mają sztywne poszycie np. z płyt OSB, oblicówkę można mocować bezpośrednio do tego poszycia - po ułożeniu na nim wiatroizolacji. Jeśli budynek ma być jednocześnie ocieplany, to między elementami rusztu układa się warstwy izolacji cieplnej (najlepiej wełny mineralnej), po czym zabezpiecza ściany folią wiatroizolacyjną.

Oblicówkę drewnianą montuje się, rozpoczynając od elementów narożnych i obramowania otworów. Deski elewacyjne układa się na pióro i wpust (wpustami w dół, a wypustami - w górę), na zakład lub na przylgę: poziomo, pionowo albo ukośnie - np. w jodełkę czy równolegle do połaci dachu na ścianach szczytowych. Gotowe elewacje z desek zwykle zabezpiecza się impregnatami do drewna.

Malowanie elewacji

Przed malowaniem należy zawsze starannie przygotować podłoże. Zanieczyszczenia powinno się zmyć lub usunąć przez szczotkowanie powierzchni, po czym ją odpylić. Jeśli brud lub stara słabo przylegająca farba nie dają się tymi sposobami usunąć, powierzchnię ścian trzeba poddać piaskowaniu.

Farby nie wolno nakładać na mokre, niecałkowicie utwardzone tynki. Zależnie od rodzaju tynku i nakładanej powłoki, czas jego dojrzewania powinien wynosić od 7 do 30 dni.

Większość farb wymaga nałożenia warstwy gruntującej. Ściany maluje się pędzlem, wałkiem lub przez natrysk. Do nakładania warstwy gruntującej lepiej używać pędzla, który zapewni wtarcie preparatu w podłoże.

Farbę należy przed użyciem dokładnie wymieszać i, jeśli jest taka potrzeba, dodać zalecanego rozcieńczalnika, który nada jej pożądaną konsystencję. Malowanie elewacji rozpoczyna się od góry. Najskuteczniejsza jest technika krzyżowa, polegająca na prowadzeniu pędzla, wałka czy pistoletu najpierw poziomo, a następnie pionowo. Malowania nie należy przerywać w połowie ściany, bo wtedy mogłaby mieć po wyschnięciu niejednolity odcień.

Świeżo pomalowane ściany trzeba chronić przed deszczem, nadmiernym nasłonecznieniem i zapyleniem, grożącym zwłaszcza podczas silnych wiatrów.

Najbardziej sprzyjająca malowaniu elewacji jest pochmurna, ale bezdeszczowa pogoda i temperatura powietrza nieprzekraczająca 15°C. Niedopuszczalne jest wykonywanie prac malarskich podczas mrozu.

opr.: Olimpia Wolf
zdjęcie wprowadzające: Quick Mix