Biblioteka

Wybór technologii budowy ścian zewnętrznych

Dodano: 04 sierpnia 2011

Koszt wzniesienia ścian zewnętrznych zwykle nie przekracza 10% wydatków na budowę całego domu. Istotne jest jednak, że wybór technologii ma nie tylko wpływ na wygląd domu, ale w dużej mierze decyduje o jego izolacyjności cieplnej i akustycznej. Decydując się na budowę domu, warto więc poznać specyfikę i różnice wszystkich technologii, tych tradycyjnych i nowoczesnych, pozwalających systemowo wybudować dom.

Wybór technologii budowy ścian zewnętrznych

Wybór technologii wznoszenia ścian

Jeśli mamy wątpliwość co do kwalifikacji wykonawców - najlepiej wybierać rozwiązania jak najprostsze, powszechnie znane, o minimalnym ryzyku popełnienia przez nich błędu. Lepiej wybrać ścianę dwuwarstwową murowaną na zwykłą zaprawę i grube spoiny niż ścianę jednowarstwową, w której elementy spaja się zaprawą klejową, co wymaga od wykonawcy dużej dokładności, precyzji i doświadczenia. Tym bardziej że często inwestor sam ocenia i kontroluje pracę fachowców.

Takich dylematów mieć nie będziemy, jeśli zatrudnimy sprawdzoną, polecaną przez znajomych firmę oraz inspektora nadzoru. Wówczas rodzaj zastosowanej technologii nie będzie już tak istotny i będziemy mogli skorzystać również z najnowszych rozwiązań systemowych.

Dla wielu inwestorów najważniejszym czynnikiem decydującym o wyborze konkretnego materiału lub technologii budowy ścian są koszty. Dość często brany jest pod uwagę tylko koszt wzniesienia ściany nośnej, czyli etap stanu surowego. Wielu inwestorów zapomina o tym, że to tylko część niezbędnych wydatków. O końcowym rezultacie - zarówno cenie, jak i wyglądzie ściany - najczęściej decydują warstwy wykończeniowe, czyli rodzaj zastosowanych tynków, okładzin itd.

Gdy uwzględni się wszystkie te czynniki, to okazuje parametrach technicznych i jednakowym wykończeniu jest niemal identyczny. Na ogół różnice nie przekraczają 10% wartości 1 m2 ściany. Wyraźnym odstępstwem są ściany wykończone cegłą klinkierową lub płytami naturalnego kamienia, w przypadku których koszt okładziny elewacyjnej może być wyższy od pozostałych warstw ściany. I na to trzeba zwracać uwagę, zwłaszcza podczas projektowania elewacji.

Technologie tradycyjne budowy ścian

Ściany jednowarstwowe

Wydają się bardzo łatwe do zbudowania. Przy tym jest to najszybszy sposób wznoszenia i wykończenia ścian. Jednak należy zdawać sobie sprawę z tego, że prawie wszystkie parametry tej ściany są nieco gorsze od ścian warstwowych. Nie znaczy to, że są złe - po prostu przeciętne, czyli spełniające obowiązujące przepisy. Natomiast trudno z nich zbudować dom energooszczędny (wyjątek stanowią bloczki z wkładką ze styropianu oraz bloczki z najlżejszych odmian betonu komórkowego).

Na dodatek koszt wykonania dobrych (ciepłych) ścian jednowarstwowych wcale nie jest mały. Poza tym współczesne technologie wymagają od wykonawców dużej wiedzy, doświadczenia i staranności. Niestety, na niewielkich budowach domów jednorodzinnych jest o to bardzo trudno, co zwykle oznacza mnóstwo błędów, czyli mostków termicznych, nieszczelności, a nawet pęknięć ścian.

Należy pamiętać, że jeśli buduje się na "cienkie spoiny", to rzeczywiście muszą być one cienkie, by nie stały się mostkami termicznymi. Z tego samego powodu "ciepłej" zaprawy nie można zastępować zwykłą.

Budując dom w technologii jednowarstwowej, trzeba pamiętać o dociepleniu nadproży i wieńców stropowych (najczęściej styropianem), bo zwykły beton ma znikome właściwości termoizolacyjne. Ponadto lico ściany powinno być jednorodne, by zapewniało dobrą przyczepność dla tynku, a na styku różnych materiałów nie powstawały szczeliny. Dlatego na betonowych wieńcach układa się nie tylko warstwę styropianu, ale także cienką warstwę (w postaci "płytek") z podstawowego materiału ściennego.

Do budowy nadproży najlepiej zaś wykorzystać systemowe kształtki - styropianem i mieszanką betonową wypełnia się jej wnętrze, sama kształtka odgrywa zaś rolę szalunku traconego (nie usuwa się jej).

Bloczki z betonu komórkowego. Są bardzo popularnym materiałem do budowy ścian jednowarstwowych. Do ich wznoszenia stosuje się tylko najlżejsze odmiany, bo wtedy przy grubości ściany wynoszącej 30-40 cm można uzyskać bardzo dobry współczynnik przenikania ciepła na poziomie U=0,25W/(m2K). Do wznoszenia zewnętrznych ścian jednowarstwowych używa się tylko najlżejszych odmian 300 i 400. Z cięższych odmian buduje się zaś albo ściany wewnętrzne, albo wielowarstwowe.

Niska gęstość ma jednak także pewne wady. Im ściana lżejsza, tym gorzej tłumi dźwięki. Jest też bardziej wrażliwa na zawilgocenie (wchłania wodę). Bloczki te łączy się na pióro i wpust oraz muruje na zaprawę klejową (grubości 1 mm). Układa się ją tylko w spoinach poziomych.

Pustaki z ceramiki poryzowanej. Przegrody z nich wykonane nie maja tak dobrej izolacyjności termicznej, jak wyroby z betonu komórkowego, ale przy grubości ściany wynoszącej 38 cm można uzyskać współczynnik przenikania ciepła U=0,35 W/(m2K). Pustaki łączy się na pióro i wpust, ale muruje na zbliżoną do tradycyjnej, zaprawę termoizolacyjną (bez spoin pionowych).

Bloczki keramzytobetonowe z wkładką styropianową. Dzięki dobrej izolacyjności termicznej U=0,19 W/(m2K) są to przegrody nadające się do budowy domów energooszczędnych. I choć jak większość nowoczesnych produktów, bloczki te muruje się jedynie na spoiny poziome, to po wypełnieniu szczelin pionowych sznurem poliuretanowym lub pianką montażową można uzyskać niezbędną szczelność przegrody.

Dużą zaletą jest również niewielka grubość elementów, wynosząca zaledwie 31 lub 36 cm. W szerszych ścianach pogrubioną warstwę keramzytobetonu umieszcza się od strony wewnętrznej, co umożliwia wieszanie wszelkiego rodzaju szafek, urządzeń i instalacji w dowolnym miejscu.

Ściany dwuwarstwowe

To obecnie najczęściej stosowany sposób wznoszenia ścian zewnętrznych. Podstawowe zalety takich ścian to: niewielka ich grubość przy dobrej izolacyjności termicznej i akumulacyjności cieplnej, etapowość robót murarskich. Mankamenty to zwykle nie najlepsza izolacyjność akustyczna oraz podatność na uszkodzenia mechaniczne. Łatwo dostępna termoizolacja ze styropianu jest również ulubionym miejscem zakładania gniazd przez owady i gryzonie.

Powierzchnia ścian wymaga wykończenia, które zabezpieczy termoizolację przed wpływami atmosferycznymi, ponadto sposób mocowania izolacji do warstwy konstrukcyjnej może być różny. Najczęściej wybiera się jedną z dwóch niżej opisanych metod ocieplenia. Budując dom, niekiedy wykonuje się grube ściany konstrukcyjne z ceramiki poryzowanej lub betonu komórkowego, a następnie ociepla je 5-10 cm warstwą styropianu lub wełny. Nie jest to jednak racjonalne rozwiązanie.

Ściana dwuwarstwowa ocieplona metodą: (a) lekką mokrą, (b) lekką suchą

Rozsądniej i taniej jest wykonać cieńszą ścianę ze stosunkowo taniego materiału o dużej wytrzymałości (zwykłe pustaki, bloczki silikatowe itp.), a następnie zastosować grubszą warstwę materiału termoizolacyjnego. Pogrubienie warstwy termoizolacji o kilka centymetrów nie wpływa znacząco na koszty, natomiast ściana z "ciepłej" ceramiki lub betonu komórkowego będzie zdecydowanie droższa.

Ściany dwuwarstwowe wykończone tynkiem cienkowarstwowym mają często niezadowalającą izolacyjność akustyczną, bo warstwa tynku może działać jak membrana wzmacniająca dźwięki.

Najczęściej spotykanym błędem jest niestaranne ułożenie izolacji cieplnej - pomiędzy płytami pozostawione są przerwy lub płyty mają ukruszone krawędzie. Najlepiej, jeśli płyty są układane w dwóch warstwach z przesunięciem spoin albo używa się płyt o frezowanych (ukształtowanych schodkowo) krawędziach. Zdarza się też, że wykonawcy zbyt słabo mocują izolację na elewacji, używając np. zbyt małej liczby kołków mocujących.

Ściany trójwarstwowe

Każda warstwa pełni odrębną funkcję i dzięki temu cała przegroda spełnia wszelkie wymagane. Wewnętrzna warstwa nośna zapewnia wytrzymałość, trwałość, izolacyjność akustyczną oraz akumulacyjność cieplną. Odpowiednio dobrana warstwa termoizolacji zapewnia doskonałe właściwości cieplne całej ściany, łącznie z nadprożami i wieńcami stropowymi. Nie ma więc obawy, że powstaną mostki termiczne.

Szczelina wentylacyjna zapewnia optymalny poziom wilgotności zarówno warstwy termicznej, jak i całej ściany. Natomiast właściwie dobrana zewnętrzna warstwa osłonowa nie tylko powoduje, że dom atrakcyjnie wygląda, ale także przyczynia się do dodatkowego poprawienia izolacyjności akustycznej ściany.

Poprawnie zaprojektowana i wykonana ściana trójwarstwowa jest mrozoodporna oraz w dużym stopniu odporna na żywioły (szczególnie ogień i wiatr), a na dodatek zapewnia bardzo korzystny mikroklimat w pomieszczeniach. Przy tym wcale nie jest bardzo droga, jeśli tylko od strony zewnętrznej zastosuje się ścianę z cegieł wapienno-piaskowych lub ceramicznych wykończonych tynkiem, a nie z cegieł klinkierowych. Jej grubość jest zbliżona do ścian jednowarstwowych i minimalnie większa od ścian dwuwarstwowych o porównywalnej termoizolacyjności.

Ściany nośne przegród warstwowych można wykonać z wielu materiałów. Bardzo dobrze sprawdzają się tradycyjne wyroby ceramiczne: cegły pełne lub drążone, pustaki typu MAX, UNI, czyli elementy, które muruje się na spoiny poziome oraz pionowe. W przegrodach warstwowych zwykle korzystniej jest zdecydować się na nieco grubszą warstwę termoizolacji, a na ściany zastosować materiały akumulujące ciepło, dobrze tłumiące hałas i zwykle charakteryzujące się niewielką nasiąkliwością.

Do ocieplenia ścian warstwowych stosuje się głównie styropian lub wełnę mineralną. W przegrodach trójwarstwowych i przy metodzie lekkiej suchej wskazane jest używanie wełny mineralnej o gęstości objętościowej przynajmniej 80 kg/m3. Dodatkowo materiał ten charakteryzuje się bardzo dobrą izolacyjnością akustyczną, a poza tym jest elastyczny i na tyle sztywny, że nie osiada pod ciężarem własnym. Zatem idealnie nadaje się do wypełniania przestrzeni pomiędzy listwami rusztów dystansowych (w metodzie lekkiej suchej).

Natomiast w metodzie lekkiej mokrej zwykle stosuje się tańszy styropian o gęstości co najmniej 15 kg/m3. Ważne natomiast jest, by płyty styropianu miały frezowane krawędzie, bo wtedy ryzyko powstania nieszczelności, czyli mostków termicznych, jest mniejsze.

Ściany osłonowe najczęściej wykonuje się z cegieł klinkierowych. Jest to jednak materiał bardzo drogi. Właściwości cegieł klinkierowych są znacznie lepsze od właściwości zwykłych cegieł ceramicznych. To wyroby bardzo twarde i wytrzymałe, charakteryzujące się całkowitą mrozoodpornością (ponad 100 cykli zamrażania i rozmrażania), minimalną nasiąkliwością (najwyżej 6%), odpornością na działanie kwasów i zasad (kwaśnych deszczy) itp. Poza tym mają różne rodzaje faktur i całą gamę kolorów.

Znacznie tańsze są cegły wapienno-piaskowe. Dzięki dużej gęstości odznaczają się wysoką wytrzymałością, odpornością na uszkodzenia mechaniczne oraz bardzo dobrą izolacyjnością akustyczną. Są mrozoodporne, odporne na działanie ognia, a na dodatek mają właściwości grzybobójcze.

Pracochłonnym a przez to drogim rozwiązaniem jest otynkowanie ścian. Podstawą jest wykonanie ścian osłonowych ze zwykłej cegły pełnej lub pustaków betonowych. Atrakcyjność takiej elewacji w dużej mierze zależy od wyobraźni projektanta i kolorów dobranych do pokrycia dachowego i koloru stolarki.

opr.: Joanna Dąbrowska
zdjęcie wprowadzające: Wienerberger